Dünya əhalisinin sürətlə artması, qidalanma vərdişlərinin və qidalanma ehtiyaclarının dəyişməsi, ekoloji tarazlığın mənfi dəyişməsi, yeni kənd təsərrüfatı texnikaları və kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və istehlaka hazır vəziyyətə gətirilməsinin getdikcə daha müxtəlif üsullarla aparılması insan sağlamlığı üçün zərərsiz olan qida məhsulları ilə təminatda bəzi problemlərin yaranmasına səbəb olmuşdur.

Ancaq xüsusilə son illərdə istehlakçıların şüurunun artması ilə qida bazarında təhlükəsizliyinə zəmanət verilə bilən məhsullara daha çox üstünlük verilir. Qida təhlükəsizliyi qida məhsullarında qeyri-təbii komponentlərin olmaması, onların zərərsiz və ya məqbul səviyyədə olması və qida gigiyenasının təmin edilməsi deməkdir.

Pərakəndə satıcılar müştərilərinə təklif etdikləri məhsulların təhlükəsiz olmasını və davamlılıq prinsiplərinə uyğun istehsal olunmasını təmin etmək üçün GAP (Yaxşı Kənd Təsərrüfatı Təcrübələri) konsepsiyasını yaratmaq üçün bir araya gəliblər.

GLOBALG.A.P nədir?

1997-ci ildə Avropa Pərakəndə Məhsulları İşçi Qrupunun (EUREP) qeyri-kommersiya təşəbbüsü kimi fəaliyyətə başlayan EUREPGAP (indiki GLOBALGAP) fermadan süfrəyə kənd təsərrüfatı məhsullarının təhlükəsizliyini təmin etmək və EUREPGAP Texniki və Standartlar Komitəsi tərəfindən hazırlanmış şərtlərə uyğun olaraq qida keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.

Təzə meyvə və tərəvəzlərin Avropa Birliyi ölkələrinə ixracı üçün ilkin şərt halına gələn GLOBALG.A.P sertifikatı, Avropa Birliyi (AB) pərakəndə satıcıları tərəfindən istehlakçılara verilən məhsul izləmə zəmanətidir.

İstehlakçılar rəfdən aldıqları hər hansı qidanın qida gigiyenası baxımından təhlükəsizlik riski yaratmadığına və ekoloji cəhətdən təmiz təcrübələrdən istifadə edilərək istehsal edildiyinə dair öhdəlik istəyirlər.

Aİ-yə ixrac etmək istəyən istehsalçı və/yaxud ixracatçı pərakəndə satıcı vasitəsilə istehlakçıya məhsulunun bu öhdəlikləri yerinə yetirdiyini sübut etməlidir. Nəticədə, üçüncü tərəf müstəqil təşkilatlar tərəfindən verilən və müvafiq öhdəliklərin yerinə yetirildiyini nümayiş etdirən GLOBALGAP Sertifikatının konsepsiyası ortaya çıxdı.

GLOBALG.A.P Sertifikatı istehsalçı və/yaxud ixracatçı üçün öz məhsulunu Aİ bazarına çatdırmaq üçün pasport kimi çıxış edir. Ölkəmizdə sürətlə qurulan bu anlayışa görə bəzi böyük pərakəndə satış şirkətləri müştərilərinə təklif etdikləri məhsulların etibarlılığının sübutu olaraq istehsalçılardan/təchizatçılardan GLOBALGAP sertifikatlı məhsulları tələb etməyə başlamışlar. GLOBALGAP standartları istehlakçının tələb etdiyi minimum təhlükəsizlik tələblərini müəyyən edən standartlardır. İstehlakçılar aldıqları qidaya aşağıdakı kimi baxmalıdırlar;

Mikrobioloji, fiziki və kimyəvi cəhətdən zərərli olmadığı üçün
İstehsal zamanı ətraf mühitə və təbii tarazlığa heç bir ziyan vurulmur,
Qanuni tələblərə uyğun istehsal olunur və
İstehsalda iştirak edən insanların sağlamlığını və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bütün lazımi tədbirlərin görüldüyünə əmin olmaq istəyirlər.

Kənd təsərrüfatı sektorunda da keyfiyyət sistemi hesab edilən GLOBALGAP, tarlada istehsala diqqət yetirir, inteqrasiya olunmuş kənd təsərrüfatı prinsiplərini, qida təhlükəsizliyi və keyfiyyəti baxımından isə HACCP və ISO 9001 standartlarını qəbul edir; Ətraf mühitin idarə edilməsi baxımından ISO 14001 standartlarına, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizliyi baxımından OHSAS 18001 standartlarına paralel olan bir sistemdir. Bundan əlavə, İnteqrasiya edilmiş Zərərvericilərə Qarşı Mübarizə və İnteqrasiya edilmiş Məhsul İdarəetmə üsullarını nəzərdə tutur.

GLOBALG.A.P -ın İnkişafı

1997-ci ildə Avropanın aparıcı pərakəndə satış şirkətlərinin yaratdığı bir qrup, Yaxşı Kənd Təsərrüfatı Təcrübələri (İTU) və bu təcrübələrin sertifikatlaşdırılması ilə bağlı işlərə başlamışdır. EUREP (Euro-Retailer Produce Working Group) adlanan bu qrup, əsasən Avropanın böyük pərakəndə satış şirkətləri və təzə meyvə-tərəvəz sektorunun müxtəlif mərhələlərində fəaliyyət göstərən təşkilatların nümayəndələrindən ibarət idi. Onlar meyvə və tərəvəzlərin təhlükəsiz və davamlı şəkildə istehsalını təşviq etmək üçün EurepGAP adlı bir protokol hazırlamışlar.

Bu sənəd qida təhlükəsizliyi sisteminin əsas prinsiplərindən çıxış edərək bütün istehsal mərhələləri üçün nəzarət nöqtələri müəyyən etmiş və həmin nəzarət nöqtələrinə uyğunluq meyarlarını hazırlamışdır. Yaxşı Kənd Təsərrüfatı Təcrübələri (İTU) prinsiplərinin müəyyən edildiyi bu sənəddə HACCP sisteminin əsasları ilə kənd təsərrüfatı istehsalına dair metodologiya birləşdirilmişdir.

Qeyri-kommersiya məqsədi güdən Euro Handelsinstitut (EHI) adlı xüsusi bir tədqiqat və təlim institutu 2001-ci ilin fevralında EUREP-in beynəlxalq katibliyini öz üzərinə götürmüş və 2001-ci ilin mart ayında bu vəzifəni öz törəmə şirkəti olan FoodPlus GmbH-yə təhvil vermişdir.

Həmin dövrdə EUREP-in pərakəndə satış və təchizat zəncirindəki üzvləri, təzə meyvə və tərəvəz sektorunu əhatə edən “Şura” və “Texniki və Standartlar Komitəsi” yaratmışdır. Bu qurumların əsas vəzifəsi EUREPGAP sənədlərini nəzərdən keçirmək, yeniləmək və təkmilləşdirmək olmuşdur.

EUREPGAP, meyvə və tərəvəzlər üçün sertifikatlaşdırma qaydalarını müəyyən edən sənədləri 2001-ci ildə yayımlamış və bu sənədlər zamanla yenilənmişdir. Sonuncu yeniləmə mart 2007-ci ildə təsdiqlənmiş, iyul 2007-ci ildə bəzi düzəlişlər edilmiş və sentyabr 2007-ci ildə EUREPGAP adı rəsmi olaraq GLOBALGAP-a dəyişdirilmişdir.

EUREP tərəfindən verilən ilk sertifikat 2001-ci ildə İtaliyanın Bolonya şəhərində bir istehsalçıya banan məhsulu üçün təqdim edilmişdir. 2007-ci ilin iyul ayına olan məlumata görə, 80-dən çox ölkədə 69.000-dən artıq sertifikatlı istehsalçı fəaliyyət göstərirdi.

GLOBALG.A.P sertifikatı alan istehsalçıların və məhsulların coğrafi bölgüsü baxımından İngiltərə, Niderland və İspaniya ilk üç yeri tutur. Ən çox sertifikatlaşdırılan məhsullar arasında isə kartof birinci, alma və üzüm isə növbəti yerləri tutur.

GLOBALGAP-IN ƏSAS PRİNSİPLERİ

Yüksək qida keyfiyyətinin təmin edilməsi.
İstehsalın səmərəliliyinin artırılması.
Ətraf mühitin qorunması.
Təbii ehtiyatlardan istifadənin optimallaşdırılması.
Ənənəvi əkinçilik üsullarını ən yaxşı mövcud texnologiya ilə birləşdirmək.
İstehsalçıların, yerli əhalinin və cəmiyyətin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq.

GLOBALG.A.P SƏNƏDLƏRİ

Siz orijinal GLOBALG.A.P sənədlərinə www.globalgap.org saytında daxil ola bilərsiniz . Bundan əlavə, türk dilində nəşr olunan sənədlər üçün türk dili seçimi mövcuddur.

GLOBALGAP SERTİFİKAT PROSESİ

1. Müraciət Prosedurları

Məhsullarını GLOBALGAP-a uyğun sənədləşdirmək istəyən istehsalçılar əvvəlcə müvafiq

GlobalGap Ərizə Formundan istifadə edərək öz məlumatlarını QSA-ə təqdim etməlidirlər . Məlumat Məhsulun Sertifikatlaşdırılması Şöbəsinə daxil olduqdan sonra ərizəçi üçün təklif hazırlanacaq və təsdiq üçün ərizəçiyə təqdim ediləcək.

İstehsalçı təklifi təsdiqlədikdən sonra sertifikatlaşdırılmaq istədiyi məhsul/istehsal sahəsi, məhsulu yığdıqdan sonra emal etdiyi halda məhsulun emal sahələri, əmtəə nişanları və məhsulun ticarət edildiyi ölkələr, qiymətləndirmə sistemi ilə bağlı yaratdığı sənədlər haqqında bütün lazımi məlumatları bizə göndərir. GLOBALGAP sertifikatı üçün GLOBALGAP-ın şərti olaraq istehsalçı və sertifikatlaşdırma orqanı arasında qarşılıqlı olaraq sublisenziya müqaviləsi imzalanmalıdır.

Bundan sonra istehsalçıya GLOBALGAP Qeydiyyat Nömrəsi verilir. İstehsalçının məhsulunun izlənməsini təmin etmək üçün bu qeydiyyat nömrəsi istehsalçının məlumatları ilə birlikdə GLOBALGAP məlumat bazasına işlənir. Müraciət edəndən bütün məlumat və sənədlər tam şəkildə alındıqdan sonra, onlar KTR Sertifikatlaşdırma şöbəsi tərəfindən yoxlanılır və sertifikatlaşdırılacaq məhsulların yığım müddətləri nəzərə alınmaqla yoxlama planı hazırlanır.

2. Təftiş Prosesi

Yoxlamalar GLOBALG.A.P Nəzarət Nöqtələri və Uyğunluq Meyarlarına uyğun olaraq bütün nəzarət nöqtələrini yoxlayaraq istehsalçının uyğunluq səviyyəsini təyin etməklə həyata keçirilir. Kifayət qədər uyğunluq səviyyəsinə çatmış istehsalçı, təhlilin nəticələri məhsulun satışa çıxarılacağı ölkələrdə qüvvədə olan bitki mühafizəsi məhsulu qalıq limitlərini aşan qalıqları aşkar etmədikdə, GLOBALGAP sertifikatı almaq hüququna malikdir.

Uyğunluğun kifayət qədər səviyyədə olmadığı müəyyən edilən istehsalçılara uyğunsuzluqlarını aradan qaldırmaq üçün dörd həftədən çox olmayan müəyyən müddət verilir. Sertifikatlaşdırmanın aparılması üçün istehsalçı bu müddətin sonuna kimi uyğunsuzluqları aradan qaldırdığını sübut etməlidir.

3. Sertifikatın verilməsi

Sertifikatlaşdırma şöbəsi və Sertifikatlaşdırma Komitəsi tərəfindən auditin nəticələrinin ayrıca qiymətləndirilməsi nəticəsində sertifikatın verilməsinə heç bir maneə aşkar edilmədikdə, müvafiq məhsullara sertifikatlaşdırma tarixindən etibarən 1 il müddətində qüvvədə olan GLOBALGAP sertifikatı verilir. Sənədlərin qüvvədə qalması üçün istehsalçı hər il yenidən yoxlanılmalıdır.

GLOBALGAP Sertifikatlaşdırma Prosesi Akış Diaqramı üçün buraya bizimlə əlaqə saxlayın.